Resmî Gazete’de yayımlanan EPDK Kurul Kararı ile 2026 yılında uygulanacak Emisyon Ticaret Sistemi birim ücretleri belirlenmiştir
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM) Nedir?
Avrupa Birliği, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik kapsamlı politikalar yürütmektedir. Bu politikaların önemli araçlarından biri olan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), İngilizce adıyla Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), karbon kaçağını önlemeyi ve küresel ölçekte daha adil bir iklim politikası oluşturmayı amaçlamaktadır.
CBAM, Avrupa Birliği’ne ithal edilen belirli ürünlerin üretimi sırasında ortaya çıkan karbon emisyonlarının fiyatlandırılmasını öngören bir mekanizmadır. Bu sayede, AB içinde uygulanan karbon maliyetlerinin, AB dışından gelen ürünler için de dengelenmesi hedeflenmektedir.
CBAM’in Amacı ve Kapsamı
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın temel amacı, karbon kaçağı riskini azaltmak ve AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamında uygulanan iklim politikalarının etkinliğini korumaktır. Karbon kaçağı, sıkı çevre kurallarına sahip ülkelerdeki üretimin, daha gevşek kurallara sahip ülkelere kayması sonucu küresel emisyonların artması anlamına gelmektedir.
CBAM kapsamında, başlangıç aşamasında yüksek karbon yoğunluğuna sahip sektörler yer almaktadır. Mekanizma, bu sektörlerden AB’ye yapılan ithalatın karbon ayak izini dikkate alarak, ithalatçılardan ilgili emisyonlara karşılık gelen bir mali yükümlülük getirmektedir.
Uygulama Süreci ve Raporlama Yükümlülükleri
CBAM, kademeli bir geçiş süreciyle uygulanmaktadır. İlk aşamada ithalatçılar, kapsama giren ürünlerin gömülü karbon emisyonlarını raporlamakla yükümlüdür. Bu dönem, sistemin test edilmesi ve veri altyapısının güçlendirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.
İlerleyen aşamalarda ise raporlanan emisyonlara karşılık CBAM sertifikaları satın alınması gerekecek ve böylece ithal ürünlerin karbon maliyeti fiyatlandırılmış olacaktır. Sertifika fiyatları, AB Emisyon Ticaret Sistemi’ndeki karbon fiyatlarıyla uyumlu şekilde belirlenecektir.
Şirketler ve Ülkeler İçin Etkileri
CBAM, yalnızca Avrupa Birliği içindeki firmaları değil, AB’ye ihracat yapan üçüncü ülke üreticilerini de doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle, özellikle karbon yoğun sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin:
Üretim süreçlerindeki karbon emisyonlarını ölçmesi
Emisyon azaltım stratejileri geliştirmesi
Raporlama ve doğrulama altyapılarını güçlendirmesi
giderek daha önemli hale gelmektedir.
Mekanizma, uzun vadede daha düşük karbonlu üretimi teşvik ederek küresel ölçekte emisyon azaltımına katkı sağlamayı hedeflemektedir.
CBAM ve Küresel İklim Politikaları
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, Avrupa Birliği’nin Avrupa Yeşil Mutabakatı ve 2050 iklim nötrlüğü hedefleri ile uyumlu bir politika aracıdır. Aynı zamanda, küresel ticaret ile iklim politikaları arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlayan önemli bir düzenleme olarak öne çıkmaktadır.
CBAM’in hayata geçirilmesi, karbon fiyatlandırmasının uluslararası ticaret sistemine entegrasyonu açısından öncü bir adım olarak değerlendirilmektedir.
KAYNAK
Tüm resmî CBAM / Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması dokümanları:
🔗 Avrupa Komisyonu – Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM)
http://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en
